Eerder verschenen nummers

Schrift 245 Lichaam in beeld

Schrift 245 Lichaam in beeld
jaargang 41 • nummer 5 • oktober 2009

Ten geleide

In de Sixtijnse kapel te Rome bevindt zich een van de bekendste en krachtigste beelden ooit. Michelangelo creëerde op het plafond van de kapel de schepping van Adam als middelpunt van een rijke illustratie van het boek Genesis. Adam ligt er als een welgevormde atletische jongeling die net uit zijn slaap ontwaakt. God wekt hem tot leven door met zijn hand bijna Adams vinger aan te raken. Michelangelo neemt in zijn artistieke vrijheid de tekst van Genesis 2 niet zo nauw. Daar vormt God het eerste menselijke lichaam uit stof, uit aarde, en blaast hij hem de levensadem in zijn neus. De tekst legt daarmee meteen aan het begin een stevige basis voor het dualisme van lichaam en geest. Het idee dat de Bijbel zich vooral richt op het verstand en de ziel, is maar ten dele juist. Meer dan we wellicht vermoeden, spelen voorstellingen van lichamen op veel verschillende manieren een rol. Zo worden de fysieke functies van hart en nieren, maar ook van de keel vertaald in specifieke emoties. Rake beschrijvingen van lichamelijke ervaringen lezen we in Ezechiël. Daarnaast gebruikt de auteur van dit boek het lichaam van de profeet en dat van anderen veelvuldig als metafoor.
Ook de schoonheid van het lichaam ontgaat auteurs van sommige bijbelverhalen niet. Zo krijgt Susanna juist door haar bevallige lichaam ongewild een hoofdrol in een spel vol intriges.
Het onderzoek naar lichamen in het Nieuwe Testament leidt ons onvermijdelijk naar de brieven van Paulus. Hij heeft een heel eigen manier om over het lichaam te spreken, waarbij ‘lichaam’ en ‘individu’ onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Ook over seksualiteit heeft Paulus een uitgesproken visie. Daarnaast gebruikt hij het lichaam als metafoor voor de eenheid van de volgelingen van Christus. Deze metafoor ligt aan de basis van het concept van de kerk als ‘lichaam van Christus’. Een beeld dat in het verleden tot de nodige levendige discussies heeft geleid, die in deze tijd nog doorklinken.
Hoe denken we vandaag zelf over het lichaam, over ons eigen lichaam? Waar ligt de grondslag van onze hedendaagse voorstelling? Deze is cultureel bepaald en ligt verankerd in een boeiend eeuwenoud netwerk van verhalen, beschouwingen en beelden. Maar niet alleen het verleden bepaalt ons denken, ook de huidige technologie heeft een belangrijke impact op de manier waarop we ons eigen lichaam zien en beleven.

Lut Callaert, redactiesecretaris

Inhoud

Uit elk nummer van Schrift wordt één artikel gratis ter downloading aangeboden. Voor dit nummer is dat Paulus en het lichaam van Bert Jan Lietaert Peerbolte. Hier kunt u dit artikel downloaden:  Lietaert Peerbolte, Bert Jan: Paulus en het lichaam (156.84 KB)

• < Vorige
• Volgende >