Eerder verschenen artikelen

Menken, Maarten, 'De brieven van Johannes'

Schrift 258 Wie is Johannes?
jaargang 43 • nummer 6 • december 2011 • pagina 196

Vijf boeken van het Nieuwe Testament staan op naam van Johannes: een evangelie, drie brieven en het boek Openbaring. De status van Johannes als auteur is niet in alle vijf gevallen dezelfde. Openbaring is inderdaad geschreven door iemand die Johannes heette (1,1.4.9; 21,2; 22,8), en de traditie heeft deze Johannes geïdentificeerd met de apostel Johannes. In het evangelie en de drie brieven van Johannes noemt de auteur zijn naam niet in de tekst. In de loop van de tweede eeuw koppelt men de vier canonieke evangeliën aan gezaghebbende figuren uit de beginperiode van het christendom. Dan gaat men het geschrift dat wij nu het evangelie volgens Johannes noemen, met de apostel Johannes verbinden. In de slipstream van de identificatie van de auteur van het vierde evangelie met de apostel Johannes worden ook de drie brieven vanwege hun overeenkomsten met het evangelie aan deze apostel toegeschreven. De twee kleine brieven (2 en 3 Johannes) zijn waarschijnlijk vooral in het voetspoor van de grote brief (1 Johannes) in de canon van het Nieuwe Testament terechtgekomen.

Maarten Menken is hoogleraar Nieuwe Testament aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg.

Aanvullende gegevens