Schrift 259 Dood
Schrift 259 Dood
jaargang 44 • nummer 1 • februari 2012
Ten geleide
In De ballade van Narayama voert filmregisseur Shohei Imamura de kijker mee naar een afgelegen bergdorp in het hoge noorden van Japan, waar de weduwe Orin zich voorbereidt op haar dood. De traditie schrijft voor dat bejaarden die de leeftijd van zeventig jaar bereiken, naar de berg Nara worden gebracht om daar te sterven voor de oude goden. Orins oudste zoon draagt haar op zijn rug de berg op. Een aangrijpende sage, die in Cannes met een Gouden Palm werd bekroond.
Ons omgaan met de dood wordt in belangrijke mate bepaald door plaats en tijd, door de cultuur en de groep waarvan we deel uitmaken. Niettemin kleurt ieder van ons eigen beelden over dood en wat erna komt. Wat voor de één het puur fysieke einde is van het functioneren als levend wezen, is voor de ander juist een overgang naar een eeuwig leven. Voor de één is de dood een verlossing uit het lijden dat leven heet, terwijl voor de ander de dood het einde betekent van een levenslustig genieten. De één ziet in de dood een onafwendbaar noodlot, de ander ontleent er een opdracht aan. Is er nog iets na de dood? Vragen omtrent de dood vormen het hart van iedere cultuur en iedere religie.
Welke voorstellingen van de dood vinden we in de Bijbel? We lezen over het dodenrijk waar de overledene naartoe gaat. Maar hoe dat rijk eruitziet, blijft onduidelijk. In het boek Psalmen vinden we de gedachte ‘dood is niet dood, maar leven buiten God’. Is dit ook de strekking van psalm 73? De thematiek van de opstanding uit de dood vinden we vooral in de apocalyptische literatuur. In hoeverre werd dit joods-apocalyptische denken echter beïnvloed door de ideeën van hellenistische filosofen? Over opwekkingsverhalen, over de wijze waarop aan personen die gestorven zijn, het leven wordt teruggegeven, lezen we in het Nieuwe Testament. In tegenstelling tot het Oude Testament, waarin de dood als een natuurlijk einde van het leven wordt gezien, is voor Paulus de dood vooral een vijand die overwonnen moet worden. Hoe staan de bijbelse beelden van de dood en het dodenrijk, dood en God, tegenover die van andere culturen en religies in het oude Nabije Oosten?
Een aflevering van Schrift met springlevende vragen rondom bijbelse gedachten over de dood.
Lut Callaert, redactiesecretaris
Inhoud
| Wim Weren | Dood, Bijbel en cultuur | 3 |
| Klaas Spronk | Na de dood | 7 |
| Annemarieke van der Woude | Aan deze of gene zijde van de dood? Overpeinzingen bij psalm 73 | 12 |
| Panc Beentjes | Over de randen van de dood | 16 |
| Nico Riemersma | Dodenopwekking als teruggave | 21 |
| Bert Jan Lietaert Peerbolte | Dood, waar is uw prikkel? | 26 |
| Marjo C.A. Korpel | Sterven goden? | 30 |
| Gerard van Broekhuizen | Boekbespreking | 35 |
| Gerard van Broekhuizen | Naschrift: Lazarus voorbij | 36 |
Uit elk nummer van Schrift wordt één artikel gratis ter downloading aangeboden. Voor dit nummer is dat Dood, Bijbel en cultuur van Wim Weren. Hier kunt u dit artikel downloaden:
Weren, Wim: Dood, Bijbel en cultuur (121.86 kB)